దీపావళి పండుగ (Deepavali Panduga)
దీపావళి పండుగను ‘దీపాల పండుగ’ అని కూడా అంటారు. ఇది హిందువులు జరుపుకునే అతిపెద్ద మరియు ముఖ్యమైన పండుగలలో ఒకటి. తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం, ఇది కార్తీక మాసంలో అమావాస్య తిథి రోజున వస్తుంది. ఈ పండుగ ప్రధానంగా చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి మరియు చీకటిపై వెలుగు సాధించిన విజయానికి ప్రతీక.
దీపావళి పండుగ ప్రాముఖ్యత (Significance):
దీపావళి పండుగతో ముడిపడి ఉన్న ముఖ్యమైన కథనాలు/కారణాలు:
- నరకాసుర వధ: శ్రీకృష్ణుడు (లేదా ఈ ప్రాంతంలో సత్యభామతో కలిసి) దుష్ట రాక్షసుడైన నరకాసురుడిని సంహరించిన రోజు. నరకాసురుని పీడ విరగడైన సంతోషంతో ప్రజలు దీపాలు వెలిగించి, బాణసంచా కాల్చి సంబరాలు జరుపుకున్నారని చెబుతారు. దీనికి ముందు రోజును నరక చతుర్దశిగా జరుపుకుంటారు.
- రాముని రాక: లంకలో రావణుడిని సంహరించి, శ్రీరాముడు సీతాసమేతంగా 14 సంవత్సరాల అరణ్యవాసం తరువాత అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన రోజు. ప్రజలు దీపాలతో ఆయన్ని ఆహ్వానించారు.
- లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భావం: క్షీరసాగర మథనం నుండి లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భవించిన రోజు అని కొందరు నమ్ముతారు. అందుకే ఈ రోజున లక్ష్మీదేవిని (సంపదకు, ఐశ్వర్యానికి దేవత) పూజిస్తారు.
- పాండవుల పునరాగమనం: పాండవులు అజ్ఞాతవాసం పూర్తి చేసుకుని తిరిగి వచ్చిన రోజుగా కూడా దీనిని భావిస్తారు.
ఐదు రోజుల పండుగ (Five-Day Festival):
చాలా ప్రాంతాలలో దీపావళి పండుగ ఐదు రోజుల వేడుకగా జరుపుకుంటారు, అవి:
- ధన త్రయోదశి (ధంతేరాస్): ఈ రోజున లక్ష్మీదేవిని, ధన్వంతరిని పూజిస్తారు. కొత్త వస్తువులు, ముఖ్యంగా బంగారం కొనుగోలు చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
- నరక చతుర్దశి (చోటీ దీపావళి): నరకాసురుడిని సంహరించిన రోజు. ఉదయాన్నే నువ్వుల నూనెతో తలస్నానం (అభ్యంగన స్నానం) చేస్తారు.
- దీపావళి (లక్ష్మీ పూజ): ఇది ముఖ్యమైన రోజు. సాయంకాలం, ప్రదోష సమయంలో, ఇళ్లలో దీపాలు (చిన్న మట్టి ప్రమిదలు) వెలిగించి, లక్ష్మీ గణపతి పూజ చేస్తారు. కొత్త బట్టలు ధరించి, పిండివంటలు చేసి, బాణసంచా కాలుస్తారు.
- బలి పాడ్యమి (Govardhan Puja/Annakut): బలిచక్రవర్తి కథతో ముడిపడి ఉంది. కొందరు ఈ రోజున గోవర్ధన పూజ లేదా అన్నకూటం చేస్తారు.
- భాతృ ద్వితీయ (భాయి దూజ్): అన్నదమ్ముల అనుబంధాన్ని చాటే రోజు.
సాంప్రదాయాలు (Traditions):
- దీపారాధన: ఇళ్లల్లో, వీధుల్లో దీపాలు వెలిగించడం ప్రధాన ఆచారం. దీపం జ్ఞానానికీ, వెలుగుకీ సంకేతం. పితృదేవతలకు దారి చూపడానికి కూడా దీపాలు పెడతారు.
- రంగురంగుల ముగ్గులు: ఇంటి ముందు రంగుల పిండితో ముగ్గులు అలంకరిస్తారు.
- పిండివంటలు: నోరూరించే తీపి వంటకాలు, పప్పు వంటకాలు చేసుకుంటారు.
- బాణసంచా (Firecrackers): చీకటిని, దుష్టశక్తులను తరిమి కొట్టడానికి బాణసంచా కాల్చుతారు.
ఈ విధంగా దీపావళి పండుగను తెలుగు రాష్ట్రాలలో ఎంతో వైభవంగా, ఆనందోత్సాహాలతో జరుపుకుంటారు.