స్టాక్ మార్కెట్ (Stock Market) అంటే ఏమిటి, అది ఎలా పనిచేస్తుంది.
స్టాక్ మార్కెట్ అంటే ఏమిటి? (What is Stock Market?)
స్టాక్ మార్కెట్ లేదా షేర్ మార్కెట్ అనేది వివిధ కంపెనీల షేర్లను (వాటాలను), బాండ్లను, మరియు ఇతర ఆర్థిక సాధనాలను కొనుగోలు చేయడానికి మరియు విక్రయించడానికి పెట్టుబడిదారులకు అందుబాటులో ఉండే ఒక వేదిక (ప్లాట్ఫామ్).
- షేర్ (Share) అంటే ఒక కంపెనీలో పాక్షిక యాజమాన్యాన్ని (Partial Ownership) సూచించే ఒక యూనిట్. మీరు ఒక కంపెనీ షేర్ కొంటే, మీరు ఆ కంపెనీలో చిన్న భాగస్వామి అయినట్లు లెక్క.
- కంపెనీలు తమ వ్యాపార విస్తరణ, వృద్ధి కోసం డబ్బు (మూలధనం) సేకరించడానికి ప్రజలకు తమ షేర్లను అమ్ముతాయి. ఈ షేర్ల కొనుగోలు మరియు అమ్మకాలు స్టాక్ మార్కెట్ ద్వారా జరుగుతాయి.
- భారతదేశంలో ప్రధాన స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్లు బాంబే స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (BSE) మరియు నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (NSE).
స్టాక్ మార్కెట్ ఎలా పనిచేస్తుంది? (How Stock Market Works?)
స్టాక్ మార్కెట్ ప్రధానంగా రెండు విభాగాలుగా పనిచేస్తుంది:
- ప్రాథమిక మార్కెట్ (Primary Market):
- ఒక కంపెనీ మొదటిసారిగా తన షేర్లను ప్రజలకు విక్రయించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, అది ఈ మార్కెట్ ద్వారా ఇనీషియల్ పబ్లిక్ ఆఫరింగ్ (IPO) చేస్తుంది.
- ఐపీఓ ద్వారా సేకరించిన డబ్బు నేరుగా కంపెనీకి చేరుతుంది, ఇది కంపెనీ వృద్ధికి ఉపయోగపడుతుంది.
- పెట్టుబడిదారులు నేరుగా కంపెనీ నుండి షేర్లను కొనుగోలు చేస్తారు.
- ద్వితీయ మార్కెట్ (Secondary Market):
- ఒకసారి ఐపీఓ పూర్తయిన తర్వాత, ఆ షేర్లు స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్లలో లిస్ట్ అవుతాయి. అప్పటి నుండి, పెట్టుబడిదారులు కంపెనీ ప్రమేయం లేకుండా, ఇప్పటికే జారీ చేయబడిన షేర్లను ఒకరి నుండి ఒకరు కొనుగోలు మరియు విక్రయించుకుంటారు. దీనినే ద్వితీయ మార్కెట్ అంటారు.
- ఈ కొనుగోలు మరియు అమ్మకాలు స్టాక్ బ్రోకర్లు (Stock Brokers) మరియు ట్రేడింగ్ ప్లాట్ఫామ్ల సహాయంతో జరుగుతాయి.
ముఖ్యమైన పాయింట్లు:
- షేర్ ధర నిర్ణయం: స్టాక్ మార్కెట్లో షేర్ల ధర ప్రధానంగా డిమాండ్ మరియు సప్లై (Demand and Supply) సూత్రం ఆధారంగా నిర్ణయించబడుతుంది.
- ఒక కంపెనీ షేర్లకు డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉండి, సప్లై తక్కువగా ఉంటే, ధర పెరుగుతుంది.
- డిమాండ్ తక్కువగా ఉండి, సప్లై ఎక్కువగా ఉంటే, ధర తగ్గుతుంది.
- కంపెనీ పనితీరు, లాభాలు, ఆర్థిక సూచికలు మరియు మార్కెట్ వార్తలు వంటివి కూడా డిమాండ్ను ప్రభావితం చేస్తాయి.
- బ్రోకర్ల పాత్ర: పెట్టుబడిదారులు నేరుగా స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్లలో ట్రేడ్ చేయలేరు. కాబట్టి, వారు బ్రోకర్ల (Broker) ద్వారా డీమ్యాట్ మరియు ట్రేడింగ్ అకౌంట్లను తెరిచి, వారి ద్వారా షేర్లను కొనుగోలు చేయడం లేదా విక్రయించడం చేస్తారు.
- పెట్టుబడిదారులకు లాభం: కంపెనీలు లాభాలు ఆర్జించినప్పుడు, ఆ లాభంలో కొంత భాగాన్ని డివిడెండ్ రూపంలో షేర్ హోల్డర్లకు పంచుతాయి. లేదా, మీరు కొన్న ధర కంటే ఎక్కువ ధరకు షేర్ అమ్మి లాభం పొందవచ్చు.
ముగింపులో, స్టాక్ మార్కెట్ అనేది కంపెనీలకు మూలధనాన్ని సమకూర్చుకోవడానికి మరియు పెట్టుబడిదారులకు కంపెనీ వృద్ధిలో భాగమై సంపదను పెంచుకోవడానికి సహాయపడే ఒక వ్యవస్థ.
